Svefn / Greinar

Svefnleysi - hvaš er til rįša?

Svefntruflanir eru algeng įstęša žess aš fólk leitar lęknis og er tališ er aš u.ž.b. fimmtungur ķbśa į Vesturlöndum fįi svefntruflanir einhvern tķma į ęvinni. Svefnžörf og svefntķmar eru einstaklingsbundnir. Sumir eru endurnęršir eftir 6 tķma svefn, en öšrum nęgir ekki minna en 9 tķmar. Žį eru sumir nįtthrafnar, en ašrir morgunhanar. Svefntruflanir aukast oft meš aldrinum. Erfišara veršur aš sofna, uppvaknanir verša tķšari og ver gengur aš sofa fram eftir aš morgninum. Konur finna oftar fyrir žessum einkennum, sem byrja gjarnan ķ kringum tķšarhvörf.

Svefntruflanir geta veriš afleišingar lķkamlegra einkenna t.d. verkja frį stoškerfi, hitakófa į breytingaskeiši, nęturžvaglįta, andžyngsla vegna hjarta- eša lungnasjśkdóma, vélindabakflęšis svo eitthvaš sé nefnt. Svefntruflanir fylgja oft gešsjśkdómum t.d. žunglyndi, kvķša og heilabilun. Žį hafa mörg lyf įhrif į svefninn. Félagslegir žęttir t.d.grįtandi börn, įhyggjur af ęttingum, fjįrmįlum og vaktavinna trufla svefn. Žį ber aš hafa ķ huga aš żmis vķmuefni valda svefntruflunum bęši viš notkun og ekki sķšur viš frįhvarf, t.d. įfengi, kaffi, tóbak, hass og amfetamķn. 
Eins og af ofantöldu mį sjį er mikilvęgt aš greina og mešhöndla undirliggjandi įstęšur svefntruflana.

Hér aš nešan eru nokkur einföld rįš sem geta komiš aš góšum notum viš svefntruflanir. Gefinn hefur veriš śt bęklingur meš žessum rįšum sem hęgt er aš fį ókeypis ķ flestum apótekum og heilsugęslustöšvum.

1. Mikilvęgast er aš fara į fętur į sama tķma į hverjum morgni. Foršastu aš leggja žig į daginn og faršu ķ hįttinn į svipušum tķma öll kvöld. 

2. Ef žś getur ekki sofnaš faršu fram śr og geršu eitthvaš annaš t.d. lestu ķ góšri bók, hlustašu į rólega tónlist. Leggšu žig aftur žegar žig syfjar į nż. 

3. Dagleg lķkamleg įreynsla leišir til dżpri svefns, en óreglulegar ęfingar einkum seint į kvöldin hafa engin eša slęm įhrif į svefninn nóttina eftir.

4. Rólegheit aš kveldi aušvelda žér aš sofna. Foršastu mikla lķkamsįreynslu og hugaręsingu. Betra er aš hafa daufa lżsingu ķ kringum sig į kvöldin. 

5. Kaffi truflar svefn og rétt er aš neyta žess ķ hófi og aldrei eftir kvöldmat. Sama mįli gegnir um te og kók.

6. Foršast ber neyslu įfengra drykkja. Alkóhól truflar svefn. 

7. Létt mįltķš fyrir svefninn hjįlpar mörgum aš sofna, t.d. flóuš mjólk og braušsneiš. 

8. Heitt baš stuttu fyrir hįttinn getur aušveldaš sumum aš sofna.

9. Hafšu hitastigiš ķ svefnherberginu hęfilega svalt. Sofšu viš opinn glugga og hafšu dimmt ķ herberginu mešan žś sefur. Athugašu aš rśmiš žitt sé žęgilegt. Foršastu aš horfa į sjónvarpiš śr rśminu. Reyndu aš draga śr hįvaša kringum žig.

Hafa ber ķ huga aš svefnlyf geta veriš hjįlpleg viš aš rjśfa vķtahring svefnleysis, en langvarandi notkun er oftast gagnslaus og getur veriš skašleg. Viš notkun svefnlyfja er rétt aš muna eftir įhrifum žeirra aš deginum, žar sem sum žeirra valda žreytu og syfju, skertu jafnvęgi, minnisleysi og minnka akstusrshęfileika. Aldrašir eru viškvęmari fyrir žessum aukaverkunum. 

Ef svefntruflanir eru višvarandi, žrįtt fyrir aš ofangreindum rįšleggingum hafi veriš fylgt, žį rįšlegt aš ręša žaš vandamįl viš lękni. Sérstaklega ef viškomandi finnur einnig fyrir syfju og žreytu aš deginum.

Bryndķs Benediktsdóttir, lęknir viš Heilsugęslu Garšabęjar og dósent viš lęknadeild H.Ķ.

Til baka

Prentvęn śtgįfa 

Skošanakönnun

Hefur ślit lķkama žķns mikil įhrif į hvernig žér lķšur meš sjįlfa/n žig ?
Svarmöguleikar

Skrįning į póstlista

Tölvupóstfang
Skrįšu žig į póstlista persona.is til aš fį fréttir og tilkynningar frį okkur ķ framtķšinni.