Svefn / Greinar

Hvenęr er dagsyfja óešlileg

 

Dagsyfja er ein af algengustu umkvörtunum sem tengjast svefni. Svefnžörf er mjög einstaklingsbundin en flestir žurfa um įtta tķma svefn į hverri nóttu. Ef ekki fęst nęgur svefn į einni nóttu kemst fólk ķ nokkurs konar svefnskuld žar sem žörf fyrir djśpum endurnęrandi svefni safnast upp aš įkvešnu marki. Ķ okkar samfélagi er algengt aš fólk neiti sér um nęgan svefn į vinnudögum og bęti sér žaš sķšan upp um helgar. Žessi lķfsstķll er hvaš algengastur hjį ungu fólk en erlendar rannsóknir benda til žess aš allt aš 86% yngra fólks sofi aš jafnaši of lķtiš. Ekki žarf mikiš til žess aš įhrif svefnleysis geri vart um sig. Žaš aš sofa til dęmis ķ sex klukkustundir ķ staš įtta ķ nokkrar nętur getur haft įhrif į skaplyndi, įrvekni og višbragšsflżti. Įhrifanna gętir hvaš mest viš löng einhęf verkefni en akstur er einmitt af žeim toga. Viš langa keyrslu er žvķ talsverš hętta į aš syfjašur ökumašur dotti ķ örfįar sekśndur sem er nęgur tķmi til žess aš valda alvarlegu umferšarslysi. Skert frammistaša vegna dagsyfju getur žannig veriš hęttuleg heilsu manna og hefur įn efa veriš valdur aš fjölda umferša- og vinnuslysa.

Ein leiš viš aš meta dagsyfju er aš įtta sig į lķkindum žess aš hver einstaklingur sofni yfir daginn. Einn mest notaši spurningarlisti viš mat į dagsyfju er Epworth Sleepiness Scale (ESS) sem samanstendur af įtta spurningum um lķkindi žess aš sofna viš mismunandi ašstęšur (sjį töflu). Geršur er greinarmunur į syfju og žreytu. Žreyta er skilgreind sem sljóvgandi tilfinning tilkomin vegna lķkamlegs erfišis eša įlags en syfja sljóvgandi tilfinning vegna ešlislęgrar žarfar fyrir svefni. Nišurstaša prófsins fęst meš žvķ aš leggja saman stig allra spurninga (engar lķkur = 0, litlar lķkur = 1, nokkrar lķkur = 2, miklar lķkur = 3). Mišaš er viš aš śtkoma hęrri en 10 bendi til óešlilegrar dagsyfju. Tökum sem dęmi žau svör sem bśiš er aš merkja viš į listanum. Nišurstaša prófsins er 12 stig sem bendir til mikillar dagsyfju og ętti viškomandi aš skoša svefnvenjur sķnar nįnar. Fyrir žaš fyrsta žarf aš huga aš nętursvefni en ef dagsyfja er enn til stašar žrįtt fyrir nęgan svefn er full įstęša til žess aš leyta til lęknis og žį sérstaklega ef sjśkdómseinkenni kęfisvefns eru til stašar (hįvęrar hrotur og öndunarhlé ķ svefni).  

Einar Örn Einarsson, BA ķ sįlfręši

Til baka

Prentvęn śtgįfa 

Skošanakönnun

Hefur ślit lķkama žķns mikil įhrif į hvernig žér lķšur meš sjįlfa/n žig ?
Svarmöguleikar

Skrįning į póstlista

Tölvupóstfang
Skrįšu žig į póstlista persona.is til aš fį fréttir og tilkynningar frį okkur ķ framtķšinni.