Mefer / Greinar

Flagsleg endurhfing gesjkra

 

Gra er 64 ra. Hn lst upp stru heimili sveit. Gra var ekkert ruvsi en nnur brn, en fremur fskiptin. unglingsrum stti hn skemmtanir me ru ungu flki og gekk til verka til jafns vi ara, jafnt utan dyra sem innan. egar hn var 19 ra htti hn a geta sofi nttunni, fr einfrum og heyri raddir. Smtt og smtt htti hn a geta sinnt eim strfum sem hn hafi ur unni. etta gekk svona um hr en leiddi san til ess a hn var flutt til Reykjavkur og lg inn gesjkrahs.

Jn er 31 rs. Hann lst upp hj foreldrum Reykjavk samt remur systkinum. Honum gekk vel skla og tk virkan tt flagslfi sklans. egar Jn var l6 ra fr a bera einkennilegri hegun hj honum. Hann heyri raddir tvarpi og sjnvarpi sem tluu til hans, sl slku vi nmi og lifi meir eigin hugarheimi. Foreldrar hans uru sfellt hyggjufyllri yfir essari undarlegu hegun sonar sns og leituu til lknis. Um tvtugt lagist Jn san fyrst inn gesjkrahs.

Jn og Gra eru um margt lk en bi eiga vi gern vandkvi a stra. essi vandkvi leia lklega til margvslegra flagslegra erfileika. Hr m nefna erfileika samskiptum og erfileika vi a f starf vi hfi, ar sem au hafa bi litla sem enga starfsreynslu. Mjg mikilvgt er a takast vi essa erfileika v eir geta haft jafnmikil hrif lan einstaklingsins og sjkdmurinn sjlfur. a er gert flagslegri endurhfingu sem hr verur nnar greint fr.

Flagslega endurhfingu m rekja til eirrar breyttu stefnu mefer gesjklinga sem veri hefur randi Vesturlndum sustu ratugum. S stefna felst v a meferin fari sem mest fram utan sjkrahsa og strra stofnana og flytjist t samflagi. En erfitt hefur reynst a ba gesjklingum ar au skilyri sem nausynleg eru til ess a eir geti lifa sem elilegustu lfi.

Va hafa veri sett lg og reglugerir til ess a auvelda essa breyttu mefer. En lgin ein og sr hafa ekki duga til ess a breytingin gengi fallalaust. Oft hafa sjklingar sem ttu a njta gs af breytingunni urft a horfast augu vi n vandaml utan sjkrahssins, t.d. viunandi hsni, skort viunandi jnustu og stuningi og erfileika sem skpuust vegna skilningsleysis flks stu gesjklinga. eir sem unnu a mlefnum essa hps stu frammi fyrir v a leita leia til lausna eim mikla vanda sem arna skapaist.

Sumir eirra efuust um gagnsemi essara breytinga og vildu fra flki n inn stofnun v ar vri a minnsta kosti hugsa um a. Svo voru arir sem vildu lta loka sjkrahsunum.

Sguleg run

S jlfun sem n er veitt flagslegri endurhfingu gesjkra og gefi hefur ga raun er bygg hugmyndum sem komnar eru va a. Meferin hefur san veri a rast me aukinni reynslu og rannsknum.

Me mannarstefnum 19. aldar uru raddir um mannlegri mefer hvrari. komu fram hugmyndir um a leita yrfti leia til a skilja og meta ftlun gesjkra og a skipulg starfsemi, bi vinnu og leik, vri mikilvgur liur meferinni. Fari var a lta vanda gesjklinga vara samhengi, en a er eitt af grundvallaratrium flagslegrar endurhfingar dag. Hugmyndir um starfsjlfun gesjkra m rekja til jlfunar lkamlega fatlas flks. Upp r miri essari ld var fari a nota r hugmyndir vi endurhfingu gesjkra, en mjg litlum mli. runin fr hgt af sta en 6. og 7. ratugnum komu fram athyglisverar hugmyndir um verndaa vinnu og starfsjlfun fyrir gesjklinga. N er starfsjlfun talin nausynlegur ttur endurhfingu eirra.

Flagsmistvar fyrir gesjka voru settar stofn 7. ratugnum. Hugmyndin var a gesjkir fengju mefer og stuning utan sjkrahss, nlgt heimili og vinnu. v miur reyndust r ess ekki megnugar a mta rfum eirra sem voru alvarlega geveikir og urftu mest hjlp eirra a halda. Til essarar starfsemi m rekja hugmynd endurhfingu a taka vandamlunum ar sem au koma upp, n ess a fjarlgja flk fr heimilum snum um langan tma.

Fyrrverandi sjklingar og nokkrir velunnarar eirra hafa stofna klbba va vestanhafs. eir hafa ori fyrirmynd a klbbum vsvegar um heiminn. Tilgangurinn var a veita stuning og skapa astu til tmstundaiju. Me runum hefur starfsemi slkra "klbba" ori fjlbreyttari.

Meginherslan hefur veri a astoa sjklinga vi a standa sem mest eigin ftum. jlfun, hvort heldur er til bsetu, vinnu ea samskipta, fer fram innan "klbbanna" sjlfra og asto er veitt eftir a jlfun lkur. Benda m a "Fountain House" klbburinn New York var einna fyrstur til a koma me njar leiir vi starfsjlfun gesjkra. r felast v a klbbflagi kost tmabundinni starfsjlfun ti almennum vinnumarkai. Starfsmaur klbbsins fer me vinnusta og fylgist me eftir v sem rf krefur. essar hugmyndir hafa reynst mjg vel vi starfsjlfun gesjkra og eru n miki notaar. Hr landi hefur eim lti veri beitt.

essir klbbar hafa t lagt herslu a sem n er kjarninn hugmyndafri og vinnu vi endurhfingu gesjkra, .e. a styrkja getu sem fyrir er.

lok ttunda ratugarins fru opinberir ailar a taka vi sr og sj a bta yrfti stuning vi gesjka. Fari var a koma upp margvslegri jnustu, t.d. sambandi vi bsetu (sj glugga), starfsjlfun og annan stuning vi a ba utan stofnunar. Lg var hersla a meta getu einstaklingsins til a nta jnustuna fremur en lta sjkdm og einkenni. Ljst var ori a geheilbrigiskerfi eitt sr var ekki lengur ngjanlegt til a mta rfum gesjklinga. Hr landi hefur runin veri hgari og a er fyrst n sem opinberir ailar eru a vakna til vitundar um a koma urfi markvissri jnustu fyrir gesjklinga. essi breyttu vihorf og n lyf gfu nja mguleika og geru fleirum kleift a ba utan stofnunar. Me tmanum x fjldi eirra sem ttuu sig eim mguleikum sem lgu essum hugmyndum og fari var a vinna eftir eim einn ea annan mta.

Hvernig fer endurhfing fram?

Markmi flagslegrar endurhfingar er a auka getu einstaklingsins og gera honum kleift a beita henni til hins trasta, annig a hann ri vi a sem hann velur sr me sem minnstum stuningi opinberra aila. Til a n v markmii arf a meta getu einstaklingsins tengslum vi a sem hann stefnir a, a arf a efla hfni hans og auka stuning samflagsins.

Endurhfing felur sr rj megintti: greiningu, tlun og agerir.

1. Greining
Forsendur hefbundinnar lknisfrilegrar greiningar og greiningar flagslegri endurhfingu eru lkar. hefbundinni greiningu eru mest tekin mi af sjkdmseinkennum, en flagslegri endurhfingu er geta einstaklings metin. Vandamlin eru knnu og markmi skilgreind. Reynt er a hjlpa einstaklingnum til a koma auga eigin styrk og veikleika og skilgreina nverandi og nausynlega hfni til a markmi nist. Ef vikomandi stefnir t.d. a v a ba vernduu heimili arf fyrst a kanna vel hve mikinn stuning hann arf og san hva hann arf a ra vi til a ba slku heimili.
jlfunin miast san vi slka athugun.

Eftir a hugmyndir um flagslega endurhfingu ruust var fari a velta nnar fyrir sr getu Gru og hn bou vital ar sem rddir voru mguleikar breytingum. fyrstu fannst henni lklegt a a vri hgt v "hn vri svo heimsk og ltilmtleg" og ekkert gti breyst hennar lfi. Eftir a vitlin uru fleiri kom fram hj henni a "auvita vri gaman a geta bi litlu heimili me flki sem hn gti treyst". var fari a meta getu Gru. Fram kom a meginstyrkur hennar flst a hn var stolt, lkamlega hraust, gat rifi her? bergi sitt, var vandvirk og mjg samviskusm. Meginvandaml hennar voru hins vegar a sjlfstraust hennar var lti, hn var greinilega mtu af langri vist stofnun, sem kom m.a. fram v a hn var hrdd vi a fara t fyrir stofnunina og hreyfingar allar voru mjg stirar. hfu samskiptaerfileikar leitt til mikillar einangrunar. Hn hafi engin samskipti utan stofnunarinnar, hvorki vi fjlskyldu n vini.

Fyrir fyrstu innlgn Jns hafi hann flosna upp fr nmi, var ekki starfi og l mest fyrir heima. Vi tskrift tti hann kost endurhfingu en eim tma taldi hann sig geta spjara sig sjlfur. Nstu 3-4 rin kom hann af og til gngudeild, reyndi msa vinnu og nm en gafst upp v. Honum fannst hann eiga alls staar erfitt uppdrttar, vera misskilinn alls staar. Hann var orinn mjg reiur t sna nnustu en jafnframt var fari a gta kveins vonleysis hj honum. Foreldrarnir voru bnir a gefast upp v a hafa hann heima og leituu til gedeildar. Jn var lagur inn til endurmats me tilliti til endurhfingar. egar byrja var a ra breytingar sagi hann a a gti svo sem veri gtt a komast a heiman og ba einn og svo tlai hann sr a fara hskla. framhaldi af v var fari a meta mguleika hans a komast a heiman og stunda nm. Byrja var a meta getu hans me tilliti til eirra tta. Eftir a Jn hafi veri vitlum nokkurn tma kom ljs a hann flosnai upp fr nmi og vinnu vegna thaldsleysis og skorts einbeitingu. Hann var sttur vi a taka lyf sem leiddi san oft til ranghugmynda og einkennilegrar hegunar. En jkvu ttirnir voru a hann gat veri gur flagi og studdi oft ara. var Jn og vel greindur.

2. tlun
Nkvm greining getu einstaklingsins og athugun v umhverfi sem hugur hans stendur til, t.d. vinnu ea nmi, er lykillinn a eirri tlun sem lg er. Markmi vera a vera miu vi arfir og getu sjklingsins. Hann arf a sj tilgang v sem stefnt er a. Sjklingurinn arf a vera virkur og byrgur llum kvrunum varandi tlunina.

Hr arf meferarailinn a gta ess a a su raunverulega hugmyndir sjklingsins en ekki hans eigin sem veri er a ra um. a arf a gefa sjklingnum gan tma og stuning v oftast er mikil trega og ryggi vi breytingar, eins og er hj llu flki. arf a leita a hugmyndum og raa eim niur rep fyrir rep og setja tmatakmrk fyrir meginrepin.

egar ljst var ori a Gru langai til a ba eigin heimili, var fari a meta hva yrfti a breytast til a a markmi nist. Hva arf hn a ra vi til ess a svo geti ori? umrunni kemur fram a markmii s a ba vernduu heimili. Til a a geti rst arf hn a finna fyrir ryggi utan stofnunar, geta nota strtisvagna og fari bir. Hn arf a geta elda, rifi og bori byrg fjrmlum. arf a jlfa samskipti og f sjkrajlfun vegna stirra hreyfinga.

deildinni er ger tlun fyrir Jn varandi mtingu, thald og einbeitingu. arf a finna njan dvalarsta fyrir Jn en ljs hefur komi a hann vill ba einn. Til ess a a takist arf hann a geta elda, rifi og s um fjrml sn.

3. Agerir
Til ess a n eim markmium sem felast tluninni arf a vera agangur a margvslegri jnustu, svo a hgt s a mta mismunandi rfum. T.d. arf a vera agangur a mismunandi vernduum heimilum og vinnu. arf a hafa vel huga a nlr hfni er oft bundin vi kvenar astur. Ef jlfunin fer fram inni sjkrahsi er mikilvgt a fa hfnina var. jlfun fer mist fram inni sjkrahsi ea utan ess, allt eftir v hvaa stigi endurhfingar vikomandi er staddur.

deildinni ar sem Gra dvaldi var ger tlun ar sem tekin voru mi af styrk hennar og fari a vinna me veikleika hennar. a var strax byrja a jlfa samskiptin markvisst og henni hjlpa a tta sig v hvaa hrif hn hafi anna flk. Jafnframt var Gru fylgt binn ar sem henni var kennt a nota strtisvagna og vera utan stofnunar. ijujlfun fkk Gra kennslu a elda, auk ess sem hn fkk jlfun a vera innan um fleira flk. ar var elilegt a hfa til kosta hennar, sem voru vandvirkni, stolt og samviskusemi. ijujlfun var henni kennt a kaupa inn. fkk Gra tma hj sjkrajlfara, auk ess sem meiri hreyfing hjlpai til. tlunin var san endurskou me reglulegu millibili. Um lei og Gra fr endurhfingu var fari a kanna mguleika heimili fyrir hana og hverjir gtu veri heppilegir heimilismenn samt Gru. a krafist mikils undirbnings og var tminn sem hn var endurhfingu notaur til ess. Eftir tveggja ra jlfun gat Gra san flutt verndaa b samt tveim rum manneskjum sem hfu fengi svipaa jlfun og ekktust vel.

Jn byrjai ijujlfun ar sem staa hans var metin varandi daglegt lf. a kom fljtt ljs a hann var litkur vi eldhsstrfin og snyrtilegur umgengni. Hann frist v fljtlega yfir starfsjlfun ar sem srstaklega var lg hersla a jlfa thald og einbeitingu. Jn var a auki hpmefer og kvenijlfun dagdeild ar sem lg var hersla a jlfa innsi og einbeitingu. Smtt og smtt var Jn sttari vi a taka lyfin og fann fyrir meiri stugleika. Vi tskrift flutti Jn fangasta en ar reynir hann a standa sem mest eigin ftum. Nsta skrefi hj Jni er a fara verndaan vinnusta. Hann stefnir jafnframt a v a fara Starfsjlfun fatlara til a auka sjlfstraust sitt ur en lengra er haldi nminu. Me auknu innsi hefur hann gert sr grein fyrir a a er of strt skref a fara beint hskla.

Fyrstu tveir ttirnir endurhfingu, greining og tlun, fara oftast fram inni stofnun ea tengslum vi hana, en riji tturinn hefst yfirleitt inni stofnun, en frist san t samflagi eftir v sem lur endurhfingu.

essum rem meginttum flagslegri endurhfingu, .e. greiningu, tlun og agerum, er tla a stula a v a skjlstingur geti feta sig fram a settu marki.

Lokaor

Mjg margar og tarlegar rannsknir hafa veri gerar flagslegri endurhfingu. Sfellt er veri a rannsaka hvaa rri, t.d. vinnu, bsetu ea flagsjlfun, ntast best og fyrir hvaa hpa. Mikil hersla hefur veri lg a kanna arfir geklofasjklinga og hvernig hgt s a mta eim.

Flagsleg endurhfing lknar ekki gesjkdma, heldur er liur meferinni. r aferir sem beitt er auvelda alvarlega gesjku flki a lifa utan stofnunar og f ar ann stuning sem til arf. En til ess a slkt geti ori a veruleika urfa mguleikar jnustu a vera margvslegir. S reynsla og ekking sem n liggur fyrir er s grunnur sem hgt verur a byggja framtinni.  

Sigurrs Sigurardttir flagsrgjafi

Til baka

Prentvn tgfa 

Skoanaknnun

Hefur lit lkama ns mikil hrif hvernig r lur me sjlfa/n ig ?
Svarmguleikar

Skrning pstlista

Tlvupstfang
Skru ig pstlista persona.is til a f frttir og tilkynningar fr okkur framtinni.