Börn/Unglingar / Greinar

Aš tala viš börn sķn um kynlķf

Aš tala viš börnin sķn um įst, umhyggju og kynlķf er mikilvęgt hlutverk foreldra. Žegar žessi mįlefni ber į góma ęttu foreldrar aš vera mešvitašir um aš gera žau ekki erfišari fyrir meš žvķ aš vera sjįlfir spenntir og óöruggir. Of margir foreldrar fresta umręšu af žessu tagi eša drepa į dreif. Börn og unglingar žarfnast fręšslu og handleišslu frį foreldrum sķnum til aš vera sjįlf fęr um aš taka heilbrigšar og réttar įkvaršanir ķ sambandi viš kynhegšun sķna. Ķ nśtķmasamfélagi er aušvelt aš verša ringlašur og afvegaleiddur af öllu sem žau sjį og heyra sem snertir kynlķf.

Žaš reynist oft vandręšalegt aš tala um kynlķf, bęši fyrir foreldrana og unglinginn. Foreldrar ęttu aš reyna aš meta hverju sinni hversu langt žeir ganga ķ fręšslu, veita hvorki meiri né minni upplżsingar en barniš kęrir sig um og er fęrt um aš skilja. Ef foreldrar eiga ķ miklum erfišleikum meš aš ręša žessi mįl gęti veriš hjįlplegt aš leita eftir ašstoš frį lękni, sįlfręšingi, hjśkrunarfręšingi eša öšru fagfólki. Bękur meš skżringarmyndum gętu einnig aukiš skilning barnsins og aušveldaš umręšurnar.

Börn eru ķ ešli sķnu mismunandi įhugasöm eša forvitin um kynlķf. Foreldrar ęttu aš nota orš sem börnin žekkja og lķšur vel meš til aš aušvelda umręšuna um kynlķf. Fimm įra gamalt barn žarf e.t.v. ekki aš vita meira en žaš aš börn komi śr sérstöku frękorni sem vaxi inni ķ mömmunni. Pabbinn hjįlpi svo til viš aš lįta barniš vaxa. Įtta įra barn vill kannski fį aš vita hvernig pabbinn hjįlpar til. Foreldrar gętu žį sagt aš sęši komi śr typpi pabbans sem blandist viš egg (frjókorn) mömmunnar ķ leginu. Sķšan vaxi barniš ķ legi mömmunnar žangaš til aš žaš er oršiš nógu sterkt til aš fęšast. Ellefu įra gamalt barn vill sjįlfsagt fį aš vita meira og foreldrar gętu til dęmis sagt frį žvķ hvernig mašur og kona hittast og fella hugi saman og įkveša upp frį žvķ aš njótast.

Žaš er afar mikilvęgt aš tala um įbyrgšina og afleišingarnar sem fylgja žvķ aš lifa kynlķfi. Žungun, kynsjśkdómar og tilfinningar tengdar kynlķfi žarf skilyršislaust aš ręša. Meš žvķ aš tala viš barniš žitt um kynlķf aušveldar žś žvķ aš taka sjįlfstęšar įkvaršanir um hvaš žaš sjįlft vill gera og hvaš ekki. Og leggir žś įherslu į aš žetta séu įkvaršanir sem žarfnast žroska og umhugsunar eru meiri lķkur til žess aš barniš/unglingurinn taki réttu įkvaršanirnar.

Unglingar ręša gjarnan um įst og kynlķf ķ sömu andrį og sambönd. Flestir žurfa hjįlp til aš kljįst viš tilfinningar sķnar gagnvart kynlķfi, oft skortir žį fręšslu um kynlķf eša eru jafnvel ķ efa um eigin kynhneigš. Įhyggjur yfir sjįlfsfróun, tķšum, getnašarvörnum, žungunum og kynsjśkdómum eru algengar. Sumir unglingar žurfa einnig aš fįst viš sišferšilegar spurningar frį fjölskyldu sinni, trśarbrögšum og samfélaginu. Opinskįar umręšur milli unglings og foreldra auka lķkur į žvķ aš unglingurinn fresti žvķ aš byrja aš stunda kynlķf og noti getnarvarnir žegar aš žvķ kemur.

Žegar žś talar viš unglinginn gęti veriš gott aš hafa žetta ķ huga:

·         Hvettu hann til aš spyrja

·         Reyndu aš vera róleg(ur) og ógagnrżnin(n) žegar žiš spjalliš saman

·         Notašu orš sem eru skiljanleg og žęgileg

·         Reyndu aš meta hversu mikiš barniš žitt skilur og veit

·         Haltu kķmnigįfunni og fyrir alla muni vertu ekki feiminn viš aš višurkenna aš žetta er lķka vandręšalegt fyrir žig

·         Tengdu kynlķf viš įst, umhyggju og viršingu fyrir sjįlfum sér og makanum

·         Vertu opinskį(r) um eigin gildi og įhyggjur

·         Ręddu um mikilvęgi žess aš taka įbyrgš į eigin vali og įkvöršunum

·         Hjįlpašu barninu žķnu viš aš ķhuga valmöguleikana

Meš žvķ aš koma į opnum og hreinskilnum tjįskiptum um įbyrgš, kynlķf og valkosti geta foreldrar hjįlpaš unglingum aš lęra um kynlķf į heilbrigšan og jįkvęšan mįta.

Byggt į efni frį American Academy of Child and Adolescent Psychiatry

Til baka

Prentvęn śtgįfa 

Skošanakönnun

Hefur ślit lķkama žķns mikil įhrif į hvernig žér lķšur meš sjįlfa/n žig ?
Svarmöguleikar

Skrįning į póstlista

Tölvupóstfang
Skrįšu žig į póstlista persona.is til aš fį fréttir og tilkynningar frį okkur ķ framtķšinni.